Շնորհավոր տոնդ, ԵՐԿՐԱՊԱՀ

10

Բարձունքը մերն է, տղերքը` չկան,

տղերքն ավելի բարձրում մնացին

Դիպան Աստղերին, աստղերը հանգան

ու Մռմուռ քսվեց մեր ցամաք հացին։

Շահեցի՞ր երկիր, թե՞ կորցրեցիր.

բարձունքը մերն է, տղերքը… չկան։

Երկրապահի մենախոսությունը

Ծնվեցի մի երկրում, ուր դարեր շարունակ խոսել են հաղթանակների մասին եւ դարեր շարունակ պարտվել: Այն ժողովուրդը, որ ինձ շունչ ու հոգի տվեց, զորավարներ ծնող ժողովուրդ էր: Ծնում էր զորավարներ ու նվիրում  այլ ժողովուրդների: Այդ ժողովուրդներն էլ բանակներ ծնող ժողովուրդներ էին: Պարտվող ժողովրդի ծնած Զորավարները մեծ հաղթանակներ պարգեւեցին բանակներ ծնող ժողովուրդներին: Գեորգի Խան անունով մի հայորդի Հնդկաստանն ազատագրեց անգլիացի գաղութատերերից եւ ասաց` վայելիր քո անկախությունը, իմ հնդիկ բարեկամ: Մյուրատ անունով մի հայորդի մեծն Բոնապարտի աջ ձեռքը դարձավ եւ հանդգնեց թագավորել այլ երկրում: Ծով չունեցող երկիրը ծովակալներ պարգեւեց Ռուսաստանին: Թագավոր չունեցող երկիրը թագավորներ պարգեւեց Բյուզանդիային: Բռնադատված երկրի ծնած զորավարները պատմություն էին կերտում աշխարհի համար, իսկ Անդրանիկ անունով զորավարը, որ խենթություն ունեցավ զորավարել իր երկրում, մնաց մենակ: Մնաց` անբանակ: Անբանակ Անդրանիկ Օզանյանի հաղթանակներն ընդամենը հայ ժողովրդի արժանապատվությունը փրկելու հուսահատ փորձեր էին: Եվ ողբերգությունը, որ այդ հանճարեղ, անբանակ եւ ուրեմն` չկայացած, Զորավարի ամբողջ կյանքի ուղեկիցն էր, տարավ նրան անզորք Զորավարների երկրից:
Տխուր է, բայց փաստ, որ ծնվեցի Անդրանիկ Զորավարի ողբերգությունից:
Ես Երկրապահ եմ: Իմ անունը ես չեմ գնել պատմությունից, այն ես վաստակել եմ կյանքով: Ես դափնեպսակ չեմ ուզում իմ ժողովրդից: Ամենագեղեցիկ դափնեպսակը` հաղթանակը, ինքս եմ պարգեւել նրան: Ես ուզում եմ, որպեսզի իմ ժողովուրդն ինձ գնահատի ու հասկանա: Դա հենց ժողովրդին է պետք: Ես ուզում եմ քերել «անբանակ Զորավարների երկիր» անեծք-հայոյանքն իմ ժողովրդի ճակատագրից: Ուզում եմ, որ բոլորս` առեւտրական, պոետ, քարագործ, թե քաղաքագետ, ուսանենք Անդրանիկ Զորավարի ողբերգությունը:
Ինձ խեթ աչքով մի նայիր, իմ ընդդիմություն-բարեկամ, ես պաշտպանում եմ այն պետությունը, որն այդքան հանդուրժող է քո հանդեպ: Վաղը, եթե խոհեմություն եւ քաջություն ունենաս, արժանանալու այս երկիրը ղեկավարելու պատվին, ես եմ քեզ պարզճակատ անելու: Ուզո՞ւմ ես, պարզ կասեմ` այս պետությունը քեզ ավելի է գնահատում, քան ինձ: Ինձ տվել է արյուն թափելու եւ լռելու, իսկ քեզ` իրեն հայհոյելու եւ իշխանության տիրանալու իրավունք: Իմ երազները պատերազմական  մղձավանջերն են, քոնը` թագավորական ճոճաթոռը:
Իմ մեջ ոստիկան մի փնտրիր, իմ իշխանություն-բարեկամ, պետության հանդեպ իմ սերն իշխանությանը նվիրվածություն մի կարծիր: Ես իմ ուժը գիտեմ, իմ սերը գիտեմ եւ գիտեմ այն դաշտը, ուր իմ ուժն ու սերը օգտագործելու են: Ես Երկրապահ եմ, չգնահատված լինելու փաստն իմ մեջ չարության չի վերածվում: Իշխանավորների եւ ընդդիմադիրների ունեցվածքին աչք չունեմ: Ես իմ ապրելու ձեւն ունեմ, դուք` ձերը:

Ես ծնվեցի մի երկրում, ուր պարտվում, բայց խոսում են հաղթանակների մասին:
Իմ որդին կծնվի մի երկրում, ուր հաղթում եւ պահպանում են այդ հաղթանակները: